NHÂN SÂM LÀ GÌ

1. Nhân sâm là gì

Nhân sâm có tên khoa học là Panax gingseng, dân gian thường gọi tắt là sâm. Đây là loại cây khó trồng, sống lâu năm, cao chừng 0,6m, rễ mọc thành củ to. Phần được sử dụng là thân rễ và rễ đã phơi hay sấy khô của cây.

Đặc tính mà sâm có được là nhờ vào môi trường mà nó sinh trưởng. Vậy nên ở các khu vực khác nhau sẽ cho tác dụng của nhân sâm không giống nhau. Sâm hoang dã thường mọc ở sườn núi với độ cao từ 500 – 1.100m tại các quốc gia khác nhau. Song nổi tiếng nhất là tại Triều Tiên, Hàn Quốc, Nhật Bản…

2. Phân loại nhân sâm

Để phân loại, người ta thường dựa vào cách chế biến và nguồn gốc môi trường sinh trưởng.

2.1. Phân loại theo phương pháp chế biến

– Hồng sâm: Sâm tươi đem hấp bằng hơi nước rồi đem phơi khô mà không bỏ vỏ. Qua quá trình hấp bằng hơi nước, chất màu nâu không enzym xuất hiện và các hoạt tính sinh học được hình thành. Thời hạn sử dụng 10 năm (đóng gói hút chân không)

– Bạch sâm: Sâm tươi phơi khô sau khi bóc vỏ hoặc để nguyên. Có màu trắng như sữa. Hầu như không có phản ứng chất màu nâu xảy ra. Thời hạn sử dụng 3 năm (đóng gói hút chân không)

– Sâm Thái cực: Sâm tươi được ngâm sơ trong nước nóng rồi phơi khô. Có màu vàng nhạt hay màu nâu vàng nhạt. Trên bề mặt cắt có màu nâu sáng nhưng phần giữa lại có màu sáng. Thời hạn sử dụng 10 năm (đóng gói hút chân không)

2.2. Phân loại theo nguồn gốc

– Nhân sâm Hàn Quốc: Ở phần đầu của củ sâm Hàn Quốc thường rất rắn chắc, ngắn và khá tròn. Phần chân củ có màu vàng hoàng thổ và to được phân thành chân rất rõ ràng. Sâm Hàn Quốc thường có trọng lượng nặng hơn so với những loại khác. Đặc biệt, nó có mùi thơm nức đặc trưng khi sử dụng.

– Nhân sâm Triều Tiên: Có đặc điểm khá giống với sâm Hàn Quốc. Sâm Triều Tiên có mùi thơm dịu nhẹ.

– Sâm Mỹ: Có màu vàng nâu, rắn chắc, hình trụ tròn, vỏ có các vân vòng ngang lồi lên, nhiều vết sần ngang dọc, trên đầu có vành củ rõ rệt. Mặt cắt phẳng, màu trắng ngà, hơi bột. Vị hăng đắng, hậu ngọt và có mùi thơm mát đặc trưng.

– Sâm Trung Quốc: Ở phần đầu củ sâm thì hơi mềm và thon dài. Thân củ sâm thường có màu trắng. Cơ cấu ở bên trong củ sâm nhìn khá xốp .Phần dưới chân sâm có hình dáng không rõ ràng, có cùng kích thước và trọng lượng khá nhẹ, không chắc.

– Nhân sâm Việt Nam: Có các đốt như đốt trúc với các mắt sâm chính là số năm tuổi. Củ có phần đầu nhỏ và mềm, thân màu trắng và xốp, rễ hầu hết mọc từ thân sâm, mùi thơm nhẹ. Sâm Ngọc Linh là loại vô cùng quý hiếm.

3. Thành phần

Thành phần của sâm gồm nhiều chất dinh dưỡng có lợi cho sức khỏe, bao gồm:

– Polysacarit

– Ginsenosides

– Vitamin E, C

– Hơn 30 loại saponin

– IH901

– Hợp chất K

– Peptide

– Rượu polyacetylenic

– Axit béo

– Tinh dầu

– Glucid

– Các nguyên tố vi lượng: Kali, Mangan, Selen…

4. Mùi vị

Mùi thơm nồng đặc trưng của sâm

Vị hơi đắng và hậu ngọt, hơi lạnh

5. Thu hoạch và bảo quản

Để đảm bảo dược tính và giá trị cần thu hoạch và bảo quản đúng cách.

5.1. Thu hoạch

Vụ thu hoạch diễn ra vào mùa thu, khoảng tháng chín hoặc tháng mười. Khi đó toàn bộ chất dinh dưỡng tập trung vào phần rễ. Do vậy phải thu hoạch ngay để có được sản phẩm đạt chất lượng cao. Thời điểm thu hoạch lý tưởng được thực hiện sau sáu năm trông.

5.2. Bảo quản

– Rửa sạch:

Sâm tươi sau khi mua về bạn đem ngâm trong chậu nước lạnh khoảng 10 – 15 phút để lớp đất bám trên sâm được loại bỏ.

Sau đó, dùng bàn chải nhỏ chà nhẹ nhàng trên bề mặt. Bắt đầu từ thân rồi đến rễ nhỏ để làm sạch phần đất còn sót lại, rồi rửa qua 2 lần với nước lạnh.

Lưu ý: Khi rửa đến rễ chính hoặc rễ phụ, bạn nên dùng tay nâng đỡ phần dưới nhẹ nhàng, cẩn thận để tránh làm đứt gãy rễ sâm.

– Cắt tỉa bớt các rễ phụ

Sau khi làm sạch xong, bạn cắt tỉa bớt các rễ phụ và phần đầu của củ sâm bằng kéo nhỏ.

Lưu ý: Có thể tận dụng phần rễ phụ để nấu trà uống hoặc làm salad.

– Bảo quản trong tủ lạnh

Sau khi cắt sâm theo mục đích sử dụng xong, bạn cho vào túi zip hoặc hộp đựng thực phẩm đậy kín nắp, rồi đem bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh. Cách làm này giúp giữ được độ tươi ngon và dưỡng chất của sâm tươi trong khoảng 7 – 10 ngày.

QUATIENVU.VN

“Sức khỏe quý hơn vàng”